Dấu hiệu đột quỵ: nhận biết sớm và gọi cấp cứu ngay

ấu hiệu đột quỵ có thể xuất hiện ngay trong những sinh hoạt quen thuộc: người thân đang trò chuyện bỗng nói khó, đang ăn cơm đột nhiên méo miệng hoặc không nâng được một bên tay. Trong tình huống ấy, nhận biết sớm và hành động đúng giúp người bệnh được tiếp cận điều trị kịp thời.

Nếu người thân xuất hiện dấu hiệu nghi đột quỵ đột ngột, hãy gọi 115 ngay. Không chờ có đủ triệu chứng, không chờ người bệnh tự đỡ. Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo người nhà thông báo rõ “nghi đột quỵ não” khi gọi cấp cứu để hỗ trợ việc tiếp nhận và vận chuyển phù hợp.

1. Nhận biết dấu hiệu đột quỵ qua quy tắc FAST

FAST là cách ghi nhớ những biểu hiện thường gặp và hành động cần thực hiện khi nghi đột quỵ.

Không cần thực hiện hết các bước nếu đã nhận thấy dấu hiệu bất thường. Việc quan sát nhanh nhằm giúp nhận biết nguy cơ, không dùng để tự xác định hoặc loại trừ đột quỵ tại nhà.

Những biểu hiện khác cũng không nên bỏ qua

Ngoài méo miệng, yếu tay và nói khó, người bệnh có thể đột ngột:

• Mất thăng bằng, đi loạng choạng, khó phối hợp động tác.
• Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực.
• Tê yếu mặt, tay hoặc chân, đặc biệt ở một bên cơ thể.
• Lú lẫn, khó hiểu lời người khác.
• Đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân.

Điểm cần chú ý là sự xuất hiện đột ngột, khác với trạng thái thường ngày. Những biểu hiện này cần được nhân viên y tế đánh giá khẩn cấp.

2. Người nhà cần làm gì ngay khi nghi đột quỵ?

Gọi 115 và mô tả rõ tình trạng

Giữ bình tĩnh, nói ngắn gọn những thông tin cần thiết:

• Địa chỉ chính xác và vị trí dễ nhận biết.
• Số điện thoại liên hệ.
• Biểu hiện đang xảy ra.
• Người bệnh còn tỉnh hay không, có thở bình thường không.
• Thời điểm bắt đầu bất thường nếu biết.

Có thể mở đầu: “Tôi nghi người thân bị đột quỵ. Người bệnh đột nhiên nói khó, yếu tay bên phải…”

Ưu tiên gọi xe cấp cứu; không để người bệnh tự lái xe đến viện. Trong lúc chờ hỗ trợ, chuẩn bị nhanh danh sách thuốc, bệnh nền và tiền sử dị ứng nếu có sẵn. Không trì hoãn việc cấp cứu để tìm đủ giấy tờ.

Ghi nhớ thời điểm khởi phát và lần cuối còn bình thường

Thông tin về thời gian rất quan trọng đối với việc lựa chọn điều trị.

Nếu chứng kiến triệu chứng xuất hiện, hãy ghi lại giờ bắt đầu. Nếu không biết chính xác, hãy cung cấp thời điểm cuối cùng người bệnh được biết vẫn ở trạng thái bình thường.

Ví dụ: lúc 6 giờ sáng phát hiện người thân yếu nửa người sau khi ngủ dậy, nhưng lần cuối trò chuyện bình thường là 22 giờ tối hôm trước. Người nhà cần báo cả hai mốc này, không mặc định 6 giờ sáng là lúc khởi phát. Nếu không rõ, hãy nói rõ là không biết thay vì ước đoán thành một giờ chắc chắn.

3. Chăm sóc an toàn trong lúc chờ cấp cứu

Sau khi gọi 115, người nhà nên ở bên cạnh, trấn an và theo dõi người bệnh:

• Giúp người bệnh ở tư thế an toàn, tránh ngã; không ép đứng dậy hoặc đi lại.
• Nới lỏng quần áo gây khó chịu.
• Không cho ăn, uống hoặc tự cho dùng thuốc vì có thể có rối loạn nuốt, gây sặc.
• Nếu bất tỉnh nhưng còn thở bình thường, thực hiện tư thế nằm nghiêng an toàn theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu.
• Nếu không đáp ứng và không thở bình thường hoặc chỉ thở ngáp, báo ngay cho tổng đài và bắt đầu hồi sinh tim phổi theo hướng dẫn.

Nếu người bệnh vừa ngã và có khả năng chấn thương, thông báo cho nhân viên cấp cứu trước khi di chuyển.

4. Những việc cần tránh khi xuất hiện dấu hiệu đột quỵ

Chờ xem có tự đỡ hay không

Đừng để việc chờ người thân đến đông đủ, chờ ngủ dậy hoặc chờ hết tê yếu làm chậm quá trình cấp cứu.

Chích máu đầu ngón tay, cạo gió hoặc dùng mẹo truyền miệng

Những thao tác này không phải cách xử trí đột quỵ và có thể làm mất thời gian cần thiết để đến viện.

Tự cho uống aspirin hoặc thuốc “chữa đột quỵ”

Không phải mọi trường hợp đột quỵ đều do cục máu đông. Một số trường hợp do chảy máu trong não; tự dùng aspirin có thể làm tình trạng này nặng hơn. Người nhà không thể phân biệt chính xác hai tình trạng chỉ bằng biểu hiện bên ngoài.

Không tự cho uống thêm thuốc hạ huyết áp hoặc bất kỳ thuốc nào để chờ triệu chứng giảm, trừ khi được nhân viên y tế hướng dẫn cụ thể.

5. Triệu chứng tự hết có cần đi cấp cứu không?

Có. Người bệnh vẫn cần được đánh giá cấp cứu ngay.

Méo miệng, yếu tay hoặc nói khó có thể giảm rồi biến mất. Đây có thể là biểu hiện của cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc một tình trạng cần xử trí khẩn cấp. Việc triệu chứng hết không đủ để kết luận người bệnh đã an toàn.

Hãy báo đầy đủ cho nhân viên y tế: dấu hiệu đã xảy ra, thời điểm bắt đầu, kéo dài bao lâu và hiện còn biểu hiện gì. Không đợi triệu chứng tái diễn mới tìm trợ giúp.

6. Sau cấp cứu, người nhà có thể hỗ trợ phòng ngừa tái phát thế nào?

Khi người bệnh đã được chẩn đoán và có kế hoạch điều trị, gia đình có thể hỗ trợ bằng những việc hằng ngày:

• Nhắc dùng thuốc đúng đơn, không tự ngừng hoặc đổi thuốc.
• Hỗ trợ kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và bệnh tim theo hướng dẫn.
• Chuẩn bị bữa ăn phù hợp, giảm muối, tăng rau quả khi tình trạng nuốt cho phép.
• Khuyến khích bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia.
• Hỗ trợ vận động, phục hồi chức năng và tái khám theo lịch.

Phòng ngừa tái phát cần được xây dựng theo nguyên nhân đột quỵ và tình trạng của từng người bệnh.

7. Thông Tâm Lạc: người nhà cần biết gì trước khi sử dụng?

Sản phẩm là thuốc có các thành phần như nhân sâm, thủy điệt, xích thược cùng những dược liệu khác; trang cũng nêu công dụng liên quan đến bệnh tim mạch và phòng ngừa đột quỵ não tái phát.

Trong chăm sóc lâu dài, nếu gia đình đang tìm hiểu Thông Tâm Lạc, hãy trao đổi với bác sĩ về mức độ phù hợp với loại đột quỵ, bệnh nền và thuốc người bệnh đang dùng. Mang theo danh sách thuốc, đặc biệt thuốc chống đông và thuốc chống kết tập tiểu cầu, để được đánh giá trước khi phối hợp.

N

gười nhà không nên tự mua dùng khi chưa xác định tình trạng bệnh.

Nếu xuất hiện dấu hiệu nghi đột quỵ, không tự cho uống Thông Tâm Lạc hay thuốc khác để xử trí tại nhà. Hãy gọi 115 ngay.

8. Câu hỏi thường gặp của người nhà

Chỉ có một dấu hiệu, chưa liệt hoàn toàn, có cần gọi cấp cứu?

Có. Không cần đợi người bệnh liệt hoàn toàn hoặc xuất hiện đồng thời nhiều dấu hiệu mới tìm trợ giúp.

Không rõ giờ khởi phát thì có nên đến viện ngay không?

Có. Hãy cung cấp những mốc thời gian biết được. Việc không rõ giờ khởi phát không phải lý do để trì hoãn; bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng và lựa chọn xử trí phù hợp.

Đang dùng thuốc dự phòng mà vẫn xuất hiện triệu chứng thì sao?

Vẫn gọi 115 ngay. Không uống thêm liều và không chờ thuốc đang dùng làm triệu chứng giảm.

Tâm Thành Pharma nhắc bạn và gia đình: Nhận biết dấu hiệu đột quỵ – Gọi 115 ngay – Ghi nhớ thời điểm. Hãy chia sẻ thông tin này để mỗi thành viên đều biết cách hành động khi cần.